Forex`cilere SPK`dan kötü haber

Forex`cilere SPK`dan kötü haber

Hızla büyüyen ancak hiçbir kurumun denetlenmediği internet şirketleri üzerinden döviz alım-satım işlemleri SPK`yı harekete geçirdi. SPK, sıkı denetim başlattı.

Krizle birlikte dünyada finans sektöründe düzenleme ve denetlemelerin sıkılaştırılması tartışılırken Türkiye finans piyasasında bir alan, hiçbir denetime tabi olmadan hızla büyüyor: Döviz işlem platformları.

İnternet üzerinden döviz alım-satımı yapan ve Forex piyasası olarak adlandırılan bu platformlara denetimsiz ortamda her geçen gün bir yenisi ekleniyor. İnternet üzerinden dünyanın en önemli para birimlerini, yüksek kaldıraçlarla alıp satabilme imkânı sağlayan bu şirketler, mevzuat boşluğu nedeniyle tamamen denetimsiz durumda. Üstelik bu piyasa dünyanın en riskli piyasası olmasına rağmen..

Sermaye Piyasası Kurulu(SPK) para ve sermaye piyasası kurumlarının bugüne kadar denetlemediği sektörü mercek altına aldı. SPK Başkanı Vedat Akgiray yaptığı değerlendirmede `Konuyla ilgili çalışma başlattık. Buraların denetim altına alınmalı. Türk Lirasının değeri Türkiye`de belirlenmiyor. Böyle gitmez` ifadesini kullandı.

Kaldıraç etkisi 1`e karşı 400

Döviz işlemi yaptırmaya imkân sunan platformlarda kaldıraç etksi 1`e karşı 400`e kadar çıkıyor. Yani, 100 dolarlık bir para koyarak 40 bin dolarlık alım satım yapılabiliyor. Getiri yüksek olunca yatırımcı çok yüksek risk de almış oluyor. Getirinin çekiciliğine kapılan yatırımcılar, ağırlıklı olarak kredi kartları ile işlem yapıyor. İşte bu denetimsizlik ve yüksek risk şimdiden sektörde birçok sorunun çıkmasına sebep oluyor. Döviz işlemi yaptıran şirketlerin güvenirliliği konusunda ortaya her gün yeni bir spekülasyon atılıyor. Bazı müşterilerin hesaplarından paralarını çekemedikleri, Döviz platformlarında çıkan teknik sorunlar nedeniyle yatırımcılar büyük paralar kaybediyor. Ancak, konuyu iletebilecekleri hiçbir kurum da şimdilik yok.
Türkiye`de tam bir başıboşluk var ama dünyada işler sıkı tutuluyor. Yabancı döviz işlem platformları ABD`de National Futures Association`a (NFA), İngiltere`de Financial Service Authority(FSA) tarafından denetleniyor ve düzenleniyor.

Forex işlemi nedir?

Forex, İngilizce`Foreign Exchange` sözcüklerinden geliyor. Sık kullanılan diğer Forex tabirleri ise: FX ve Foreks.
Forex, ülkelerin para birimlerinin karşılıklı olarak değiştirildiği yani alınıp satıldığı bir piyasa. Dünyanın en gelişmiş ve likiditesi en yüksek finansal piyasası olan
Forex`in günlük işlem hacminin 3 trilyon dolar civarında olduğu tahmin ediliyor.
Denetim yok ama her kurumun mazereti var
Piyasanın bugüne kadar denetimsiz kalmasında kurumların yorum farkı etkili oldu. Merkez Bankası, bankaların yaptığı döviz alım satımlarını denetliyor, ancak işlemleri ortada bir banka yapmadığı için bankacılık faaliyeti olarak görmüyor. BDDK da aynı nedenden dolayı, yani bankacılık işlemi olmadığı için denetlemiyor.
SPK`nın da bugüne kadar denetlememesinin arkasında bunu bir sermaye piyasası işlemi olarak görmemesi yatıyor. Döviz bürolarını denetleyen Hazine ise bir kaç yılda hızla büyüyen bu piyasa konusunda kararsız... Bunun nedeni de Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 32 Sayılı Karar. Çünkü 32 sayılı karara göre Türk Lirası`nın alım-satımı serbest.


Piyasa uzmanları ne diyor?

Gayriresmi denetleniyoruz
Türkiye`de internetten döviz işlemi yapan ve bu konuda en bilinen şirketlerden biri Hedefonline. Şirketin Genel Müdürü Hüseyin Kırçıltepeli denetim eleştirisinden rahatsız. `Hazine ve SPK gayriresmi şekilde bizi zaten denetliyor` diyen Kırçıltepeli sorunun mevzuat olmamasından kaynaklandığı görüşünde. Mevzuat prosedürünün çok uzun zaman alacağını öne süren eden Kırçıltepeli `Şu ana kadar kurumlar topu birbirine atıp durdu. Bence sektörü Hazine denetlemeli` dedi.

Denetimsizlik çok büyük sorun
Döviz işlemi yapan bir diğer şirket olan İngiliz ODL`nin Türkiye temsilcisi Okan Böke, aracı kurumların her türlü denetimden geçerken döviz işlemi yapan bu tür şirketler için hiçbir prosedür uygulanmadığını belirtti. Böke, `Kurulan bu döviz platformlarının yeterli sermayesi ve altyapısı var mıdır, müşteriler parasını zamanında çekebiliyor mu, hesaplarını görüp kontrol edebiliyor mu, hiçbiri belli değil` diye konuştu.

Yatırımcı emniyeti tehlikede

Aracı Kuruluşları Birliği Başkanı Nevzat Öztangut ise, kurumları düzenleyen bir otoritenin olmamasınin yatırımcı emniyetini tehdit ettiği kanısında. `Kamu denetimi yapılmazsa, yatırımcıların aleyhine beklenmeyen durumlar oluşabilir` diyen Öztangut, `Ayrıca bu şirketler aracı kurumların iş alanlarına giriyorlar. Aracı kurumlarır her türlü denetimden geçmesine rağmen bunlar için herhangi bir denetim yok.` eleştirisini dile getirdi.

 

Forex Leverage (Kaldıraç Etkisi)

FOREX piyasalarına online hizmetlerinden yararlanan yatırımcıların karşısına çıkan en önemli özellik, İngilizcede “leverage” denilen kaldıraç etkisi. Kaldıraç etkisi, yatırımcının yatırdığı para miktarının bir nevi kapora olarak kabul edilip bu “kapora”yla kendisinden daha büyük işlemlerin gerçekleştirilmesi anlamına geliyor.

Bu yöntem yeni bir yöntem değildir ve sadece online hizmetlerine özgün değildir. Yüz yıl aşkın bir tarihçesi olan kaldıraç etkisi emtia borsalarında gerçekleşen işlemlerde uygulandığı gibi FOREX bankalararası piyasalarda da uygulanmaktadır.

Kaldıraç etkisinden yararlandığınızda bir işlem için kullandğınız paradan daha yüksek değerde olan bir ürün miktarını ya da bir döviz miktarını bağlamış olursunuz.

Örnek 1:

Kaldıraç etkisi kullanılmadığı zaman örneğin 1.300 Dolar’ınızla kabaca 1.000 Euro satınalabilirsiniz. Doların, Euro’nun karşısında uğrayacağı kazancı veya kaybı sizin kayıp veya kazancınızdır. Euro değerlendikten sonra elinizdeki 1.000 Euro’yla mesela 1.320 Dolar alacaksınız ve böylece (kur farklarını gözardı etsek) 20 USD, yani % 1,54 kazanç sağlamış olursunuz.

Kaldıraç etkisiyle elinizdeki 1.300 Dolar’la 1.000 Euro satınalacağınıza belli bir oranda bir miktar Euro’yu adınıza bağlıyorsunuz, ayırtıyorsunuz veya rezerve ediyorsunuz. Kaldıraç etkisi 1:10, 1:50 veya 1:100 gibi şekillerde ifade edilir. Buna göre 1:10, yatırdığınız miktarın on mislini bağlıyorsunuz.

Yukarıdaki örneğimize sadık kalarak elinizdeki 1.300 USD’yle 1.000 EUR satınalacağınıza 10.000 EUR bağlamış olursunuz. 1 EUR 1,32 USD’ye çıktığında Euro’nuzu satarsanız 20 USD x 10 = 200 kar etmiş olursunuz, yani % 15,40. Bunun tersi olarak da icabında 20 USD kaybedeceğinize 200 USD kaybetmiş olursunuz.

Buradaki örneğimiz basitleştirilmiş bir örnektir, çünkü FOREX piyasalarında nazara alınan kur değişimler virgülden sonraki ikinci haneyle değil, üçüncü veya dörtüncü haneyle ifade edilir.

Bankalararası FOREX piyasalarında 1:4, 1:5 veya en fazla 1:10 kaldıraç etkisi kullanılırken FOREX Internet platformlarındaki kaldıraç etkisi genellikle 1:50, 1:100, 1:200 ve hatta 1:400 oranlarına kadar çıkabilir.



Örnek 2

1:100 kaldıraç etkisiyle, alış fiyatıyla satış fiyatının arasındaki kur makasından arındırılmış, daha gerçekçi bir örnek verelim.
Diyelim 1,3000 USD değerinde olan EUR, 1,3011′e çıktı.
Kaldıraç etkisini kullanmadan elinizdeki 1.300 USD’yle 1.000 EUR’yu satınalabilirsiniz ve o 1.000 EUR’yla sonra 1.301,10 USD alırsınız.
Bu işlemden elde ettiğiniz kar 1,10 USD değerindedir, yani % 0,085 kar elde etmiş olursunuz.
1:100′lük kaldıraç etkisini seçerseniz elinizdeki 1.300 USD’yle 100.000 EUR bağlamış olursunuz. EUR, 1,3011 USD değerine çıktığında Euro’nuzu satarsanız 130.110 USD alırsınız ve 110 USD kar elde edersiniz. 110 USD kar, bu işlem için yatırdığınız 1.300 USD’nin % 8,5′idir. 1:200′lük bir kaldıraç etkisi kullansaydınız kazancınız % 17 olurdu.

Yukarıdaki örneklerimizde hep kardan bahsettik. Aynı oran ve miktarda zarar da oluşabilir tabii. Dolayısıyla, kaldıraç etkisi kazanma şansları artırdığı kadar kaybetme şanslarını da artırır. İşte bu yüzden yatırımcının piyasayı iyi takip etmesi gerekir, analiz yöntemlerini iyi bilmesi, psikolojik baskıya yenik düşüp yanlış karar vermemesi ve hırsının kurbanı olmaması gerekir.

Bir başka bakış açısı: 1:100′lük bir kaldıraç etkisi seçtiğinizde bağlamış olduğunuz ticari hacimin sadece % 1′ini yatırmanız, yani risk etmeniz gerekir. Aldığınız döviz % 1 değer kazanırsa siz de yatırdığınız paranın % 100′ünü kazanmış olursunuz; ya da, aldığınız döviz % 1 değer kaybederse siz de yatırdığınız paranın % 100′ünü kaybetmiş olursunuz.

Cazibesi kadar riski de yüksek bir yöntemdir!